روز جهانی انیمیشن ۶ آبان؛ تاریخچه، معنا و ایده‌های نقاشی متحرک برای کودکان
امروز، ۲۸ اکتبر برابر با ۶ آبان، روز جهانی انیمیشن است؛ روزی که انجمن بین‌المللی فیلم انیمیشن (آسیفا) برای بزرگداشت هنر نقاشی متحرک نام‌گذاری کرده است. این مناسبت از سال ۲۰۰۲ هر سال در بسیاری از کشورها با نمایش فیلم، کارگاه و برنامه‌های ویژه برگزار می‌شود. در این مطلب با ریشه این روز، تاریخچه کوتاه انیمیشن و چند ایده ساده برای ساخت تصاویر متحرک در خانه آشنا می‌شوید.
چرا ۲۸ اکتبر؟
انتخاب این تاریخ به رویدادی در سال ۱۸۹۲ برمی‌گردد. در ۲۸ اکتبر آن سال، شارل امیل رینو، مخترع فرانسوی، نخستین نمایش عمومی «تئاتر اپتیک» خود را در موزه گرون پاریس اجرا کرد. او تصاویری را که با دست روی نوارهای بلند کشیده بود، با سیستمی از آینه‌ها و نور روی پرده می‌انداخت و تماشاگران برای نخستین بار داستانی متحرک را روی پرده می‌دیدند. این نمایش سال‌ها پیش از رواج سینما، یکی از نخستین تجربه‌های انیمیشن عمومی به شمار می‌رود.
انیمیشن پیش از سینما
پیش از رینو نیز اسباب‌بازی‌های نوری متعددی ساخته شده بود که خطای دید را به حرکت تبدیل می‌کردند. یکی از معروف‌ترین آن‌ها زوتروپ است؛ استوانه‌ای چرخان با شکاف‌هایی در دیواره که نواری از تصاویر پشت سر هم داخل آن قرار می‌گرفت. وقتی استوانه می‌چرخید و بیننده از شکاف‌ها نگاه می‌کرد، تصاویر ثابت به حرکتی پیوسته تبدیل می‌شدند. تصویر همراه این مطلب، یک زوتروپ قدیمی در موزه‌ای در بریتانیاست.
اصل ساده پشت همه انیمیشن‌ها
همه انیمیشن‌ها، از زوتروپ تا فیلم‌های سه‌بعدی امروزی، بر یک اصل استوارند: نمایش سریع تصاویر ثابتی که اندکی با هم تفاوت دارند. چشم و مغز ما این تصاویر را به هم پیوند می‌دهند و حرکت را درک می‌کنند. هرچه تعداد تصاویر در هر ثانیه بیشتر باشد، حرکت نرم‌تر به نظر می‌رسد.
گونه‌های مختلف انیمیشن
- انیمیشن دستی یا دوبعدی سنتی: هر فریم جداگانه نقاشی می‌شود.
- استاپ موشن: عروسک یا اشیا در هر فریم کمی جابه‌جا و عکاسی می‌شوند.
- انیمیشن کات‌اوت: شکل‌های بریده‌شده از کاغذ حرکت داده می‌شوند.
- انیمیشن رایانه‌ای دوبعدی و سه‌بعدی: حرکت با نرم‌افزار ساخته می‌شود.
ایده‌هایی برای کودکان در روز جهانی انیمیشن
این روز بهانه خوبی است تا کودکان را با جادوی حرکت آشنا کنید. چند فعالیت ساده که در خانه قابل انجام است:
- دفترچه ورق‌زدنی (فلیپ‌بوک): در گوشه صفحات یک دفترچه کوچک، شکلی ساده مثل توپ را بکشید و در هر صفحه آن را کمی جابه‌جا کنید. با ورق زدن سریع، توپ حرکت می‌کند.
- تاوماتروپ: روی دو طرف یک دایره مقوایی دو تصویر مکمل مثل پرنده و قفس بکشید، دو نخ به طرفینش ببندید و بچرخانید؛ پرنده داخل قفس دیده می‌شود.
- استاپ موشن با گوشی: با خمیر بازی یا اسباب‌بازی‌ها، شخصیتی بسازید و با جابه‌جایی‌های کوچک و عکاسی پیاپی، یک فیلم کوتاه درست کنید.
- نقاشی شخصیت محبوب: از کودکان بخواهید شخصیت کارتونی دلخواهشان را در حالت‌های مختلف بکشند.
تماشای انیمیشن به‌عنوان فعالیت خانوادگی
یکی از ساده‌ترین راه‌های گرامیداشت این روز، تماشای یک انیمیشن مناسب سن کودکان همراه با خانواده است. پس از تماشا می‌توانید درباره شخصیت‌ها، رنگ‌ها و داستان با کودک گفت‌وگو کنید و از او بخواهید صحنه محبوبش را نقاشی کند. این کار هم تخیل کودک را تقویت می‌کند و هم مهارت روایت و بیان احساسات را در او پرورش می‌دهد.
انیمیشن در ایران
ایران نیز در هنر انیمیشن سابقه‌ای قابل توجه دارد و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از دهه‌های گذشته نقش مهمی در تولید و آموزش این هنر داشته است. هر سال در روز جهانی انیمیشن، برنامه‌هایی برای معرفی این هنر به مخاطبان و نمایش آثار هنرمندان برگزار می‌شود.
انیمیشن هنری است که به تصاویر ثابت جان می‌دهد؛ و هر کودکی با یک مداد و چند برگ کاغذ می‌تواند نخستین تجربه آن را بسازد.
جمع‌بندی
روز جهانی انیمیشن یادآور نمایش تاریخی امیل رینو موزیک سرا در ۲۸ اکتبر ۱۸۹۲ و فرصتی برای قدردانی از هنرمندانی است که به تصاویر جان می‌دهند. امروز می‌توانید با تماشای یک انیمیشن خوب یا ساختن یک فلیپ‌بوک ساده همراه با کودکان، این روز را جشن بگیرید.